Po serii starć lądowych na spornej Linii Duranda, Pakistan przeprowadził zmasowane uderzenia lotnicze na strategiczne cele w Kabulu, Kandaharze i Paktii, co stanowi najpoważniejszy incydent zbrojny od przejęcia władzy przez talibów w 2021 roku.
Czwartkowy wieczór oraz noc z czwartku na piątek zapiszą się w najnowszej historii Azji Południowej jako krytyczny moment, w którym trwająca od miesięcy zimna wojna między sąsiadami z hukiem przeszła w fazę otwartego konfliktu zbrojnego. Eskalacja rozpoczęła się od zakrojonej na szeroką skalę ofensywy lądowej, którą siły afgańskich talibów przypuściły na pakistańskie pozycje wojskowe wzdłuż spornej granicy. Z oficjalnych komunikatów płynących z Ministerstwa Obrony Afganistanu wynika, że uderzenie było niezwykle brutalne. Kabul poinformował o zabiciu pięćdziesięciu pięciu pakistańskich żołnierzy oraz zajęciu niemal dwudziestu przygranicznych posterunków i baz.
Odpowiedź Islamabadu była jednak natychmiastowa, bezprecedensowa w swojej skali i druzgocąca, diametralnie zmieniając zasady gry w regionie. Zaledwie kilkanaście godzin po afgańskim ataku, nad ranem w piątek, na niebie w głębi afgańskiego terytorium pojawiły się pakistańskie myśliwce bojowe. Seria potężnych eksplozji wstrząsnęła stolicą kraju, Kabulem, a także kluczowymi ośrodkami na południu i wschodzie – Kandaharem oraz prowincją Paktia. Pakistańskie lotnictwo, realizując z powietrza nową operację pod kryptonimem „Ghazab Lil Haq” (Gniew Prawdy), wzięło na cel kwatery główne, składy zbrojeniowe oraz bazy logistyczne talibów. Rząd w Islamabadzie ustami swojego rzecznika poinformował o zneutralizowaniu ponad stu trzydziestu afgańskich bojowników i zniszczeniu niemal trzydziestu kluczowych obiektów militarnych po stronie sąsiada. Choć władze w Kabulu próbowały stanowczo dementować doniesienia o wysokich stratach, nazywając ataki aktem tchórzostwa wymierzonym głównie w obiekty cywilne, gęste kłęby czarnego dymu unoszące się nad centrum Kabulu, udokumentowane przez mieszkańców, stanowią namacalny dowód na zbrojną konfrontację, jakiej ten zdestabilizowany region nie widział od czasu ostatecznego wycofania się sił amerykańskich i przejęcia władzy przez talibów w 2021 roku. Najbardziej wymownym symbolem tego nowego, krwawego rozdziału w stosunkach dwustronnych stała się bezkompromisowa deklaracja pakistańskiego ministra obrony, Khawaji Muhammada Asifa. W swoim publicznym oświadczeniu zadeklarował on wprost, że oba państwa znajdują się obecnie w stanie otwartej wojny. Polityk nie przebierał w słowach, podkreślając, że kielich pakistańskiej cierpliwości wysechł do dna. Oskarżył on afgańskie elity o to, że zamiast skupić się na odbudowie własnej gospodarki i struktury państwowej po dekadach wyniszczających wojen, brutalnie łamią prawa własnych obywateli, a samo terytorium Afganistanu przekształcili w stolicę światowego terroryzmu. Retoryka Asifa, odwołująca się bezpośrednio do faktu, że wojska Pakistanu nie przypłynęły zza oceanu, lecz są potężnym sąsiadem doskonale znającym słabe punkty afgańskiego reżimu, jest wyraźnym odzwierciedleniem głębokiej i od dawna tłumionej frustracji, jaka zapanowała w kręgach decyzyjnych Islamabadu.
Aby w pełni zrozumieć, dlaczego doszło do tak dramatycznego pęknięcia relacji między państwami, które dzieli skomplikowana siatka historycznych i religijnych zależności, należy cofnąć się o kilkanaście miesięcy i przeanalizować dynamikę wydarzeń ubiegłego roku. Dawne nadzieje Islamabadu, liczącego na to, że talibowie z racji historycznego wsparcia będą uległym sojusznikiem pomagającym zabezpieczyć niestabilną zachodnią flankę Pakistanu, rozwiały się w zetknięciu z brutalną rzeczywistością. Najpoważniejszą kością niezgody stała się kwestia radykalnego ugrupowania Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP). W ciągu całego 2025 roku Pakistan doświadczył drastycznego, niemal szokującego wzrostu incydentów zbrojnych oraz krwawych zamachów samobójczych wymierzonych w struktury sił bezpieczeństwa. Pakistański wywiad konsekwentnie przedstawiał twarde dowody na to, że terroryści z TTP organizują logistykę, rekrutują kadry i planują operacje z bezpiecznych baz na terytorium Afganistanu, ciesząc się cichym wsparciem tamtejszych władz. Islamabad stanowczo domagał się likwidacji tych obozów, jednak afgańscy talibowie lawirowali, unikając konfrontacji. Wynikało to po części z bliskich powiązań ideologicznych obu frakcji pasztuńskich radykałów, a po części z trzeźwej obawy Kabulu przed tym, że zbyt radykalna rozprawa z TTP wepchnęłaby ich bezpośrednio w struktury rosnącego w siłę Państwa Islamskiego Prowincji Chorasan (ISKP), co stanowiłoby bezpośrednie zagrożenie dla rządów samych talibów. Zniecierpliwiony biernością sąsiada, w ramach nakłaniania Kabulu do współpracy, Pakistan zaczął wykorzystywać coraz drastyczniejsze instrumenty nacisku. Najbardziej bezwzględną metodą, rzutującą na pogorszenie się relacji społecznych, stała się bezprecedensowa polityka masowych deportacji. Od końca 2023 roku, poprzez zawirowania roku 2024, aż po napięte miesiące ubiegłego 2025 roku, władze w Islamabadzie systematycznie i bez żadnych ustępstw przymusowo wysiedlały ze swojego terytorium setki tysięcy afgańskich uchodźców, nierzadko rodziny od pokoleń zintegrowane z pakistańskim rynkiem pracy. Ta gigantyczna akcja relokacyjna w trybie natychmiastowym wywołała ogromny kryzys humanitarny u progu afgańskiej granicy. Zrujnowana gospodarka Afganistanu, duszona przez międzynarodowe pakiety sankcji, w żadnym stopniu nie była przystosowana do absorpcji tak wielkiej i nagłej fali powracającej ludności. Rząd w Kabulu odczytał pakistańską politykę migracyjną jako zamierzony i wyrachowany akt wrogości, mający na celu implozję dopiero tworzących się struktur afgańskiego państwa. Radykalizacja nastrojów na najwyższych szczeblach talibskiej władzy była w tamtym okresie aż nadto widoczna.
Bezpośrednim preludium, testującym gotowość bojową obu armii przed obecną wojną, była fala drastycznych starć z października 2025 roku. Lotnictwo Pakistanu, w odpowiedzi na śmiertelne incydenty graniczne, zbombardowało wówczas strategiczne kryjówki we wschodnich rejonach Afganistanu. Talibowie odpowiedzieli natychmiastowym, zmasowanym i precyzyjnym ostrzałem pakistańskich instalacji na całej długości pasa granicznego. Napięcie udało się na krótko załagodzić pod koniec października wyłącznie dzięki kuluarowym i intensywnym zabiegom dyplomatycznym Kataru oraz Turcji. Zawarty pakt o wstrzymaniu ognia był jednak umową zawartą na politycznych zgliszczach. Już kilka miesięcy temu eksperci wojskowi ostrzegali, że zawieszenie broni było traktowane przez decydentów z Islamabadu jedynie jako rozwiązanie prowizoryczne, uzależnione całkowicie od spacyfikowania struktur terrorystycznych pod okiem Kabulu. Gdy dyplomacja ponownie zawiodła, a zimowy paraliż minął, na przełomie lutego straty w szeregach pakistańskiej armii przelały czarę goryczy, co stało się zarzewiem aktualnych bombardowań uderzających we flagowe afgańskie prowincje. Aktualne starcia zbrojne są czymś znacznie potężniejszym i bardziej niebezpiecznym niż rutynowe potyczki terytorialne – to konflikt mający olbrzymi potencjał zarażenia całego regionu. Co więcej, rzucane przez Khawaję Asifa poważne publiczne oskarżenia o to, jakoby Afganistan stał się operacyjną „marionetką Indii”, błyskawicznie włączają w ten kryzys czynnik indyjski, zaogniając dodatkowo animozje dwóch potęg nuklearnych regionu. Swoje szybkie usługi mediacyjne natychmiast zdążył zaproponować zaniepokojony Iran, świadomy, że płonąca od wschodu granica jest ostatnim, czego potrzebuje w obliczu niestabilności na Bliskim Wschodzie. Geografia tej części Azji po raz kolejny przypomina o swojej surowości. Umowna i kwestionowana przez Afganistan Linia Duranda, poprowadzona w głębi potężnych masywów górskich i w nieodstępnych dolinach Hindukuszu, stanowi naturalny poligon działań partyzanckich. To właśnie te niegościnne dla konwencjonalnego wojska pasma wielokrotnie grzebały potęgi militarne Brytyjczyków, Sowietów i wojsk NATO. Wojska pakistańskie, mimo technologicznej przewagi w dominacji przestrzeni powietrznej, staną w obliczu tytanicznego wyzwania na szczeblu działań naziemnych i logistyki. Otwarte zadeklarowanie stanu wojny przez polityków najwyższego szczebla zamyka niemal całkowicie drzwi do miękkiej dyplomacji, zwiastując wycieńczający dla obu narodów konflikt. Cierpliwość z pewnością mogła się wyczerpać, jednak konfrontacja w cieniu Hindukuszu zdaje się dopiero nabierać ponurego rozmachu.
Reakcja międzynarodowa
Światowa dyplomacja, zaskoczona tempem, w jakim przygraniczne potyczki przeobraziły się w pełnoskalowy konflikt, zareagowała serią pilnych komunikatów, w których dominuje ton głębokiego niepokoju oraz obawa przed całkowitą destabilizacją regionu. Reakcje społeczności międzynarodowej na deklarację „otwartej wojny” i naloty na kluczowe afgańskie miasta oscylują między ostrożnymi wezwaniami do powściągliwości a otwartym potępieniem działań zbrojnych w trakcie świętego miesiąca ramadan. W samym centrum dyplomatycznych wysiłków znalazły się państwa regionu, dla których wojna za miedzą oznacza bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa i nowe fale uchodźców. Iran, piórem szefa dyplomacji Abbasa Araghchiego, błyskawicznie zaoferował rolę mediatora, podkreślając, że eskalacja przemocy w okresie ramadanu jest szczególnie bolesna dla świata islamu. Teheran, który sam zmaga się z niestabilnością na swoich granicach, obawia się, że pożar w Afganistanie może rozlać się na terytoria sąsiednie, grzebiąc szanse na regionalną współpracę gospodarczą. Równie aktywny pozostaje Pekin. Chiny, będące kluczowym inwestorem w Pakistanie i utrzymujące pragmatyczne relacje z rządem talibów, wyraziły „głębokie ubolewanie” z powodu strat ludzkich. Chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wezwało obie strony do natychmiastowego zawieszenia broni, wskazując, że konflikt zbrojny bezpośrednio zagraża projektom infrastrukturalnym w ramach Chińsko-Pakistańskiego Korytarza Ekonomicznego (CPEC). Pekin, dysponujący unikalnymi kanałami komunikacji z obiema stolicami, jest obecnie postrzegany jako jedyny gracz zdolny do wywarcia realnej presji na obie strony konfliktu. Zupełnie inny ton przybrała reakcja Indii. New Delhi, od dawna rywalizujące z Islamabadem, zdecydowanie potępiło pakistańskie naloty, określając je mianem „niedopuszczalnego naruszenia suwerenności Afganistanu”. Rzecznik indyjskiego MSZ, Randhir Jaiswal, stwierdził, że Pakistan po raz kolejny próbuje „eksportować swoje wewnętrzne niepowodzenia” na zewnątrz, uderzając w cele cywilne pod pozorem walki z terroryzmem. To stanowisko zostało odczytane w Islamabadzie jako dowód na rosnący sojusz między New Delhi a Kabulem, co tylko pogłębia paranoję pakistańskich elit wojskowych dotyczącą „okrążenia” ich kraju przez wrogie siły.
Na forum globalnym głos zabrał Sekretarz Generalny ONZ, Antonio Guterres, który wezwał do ścisłego przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego. Misja Wspierania Narodów Zjednoczonych w Afganistanie (UNAMA) rozpoczęła już weryfikację doniesień o ofiarach cywilnych w prowincjach Paktika i Nangarhar, ostrzegając, że ataki na gęsto zaludnione obszary mogą zostać uznane za zbrodnie wojenne. Z kolei kraje zachodnie, w tym Wielka Brytania, wyraziły obawę, że otwarta wojna między Pakistanem a Afganistanem stworzy próżnię bezpieczeństwa, którą błyskawicznie wypełnią grupy takie jak Państwo Islamskie Prowincji Chorasan (ISKP). Londyn i inne stolice europejskie obawiają się, że totalna destabilizacja afgańskiego państwa doprowadzi do kolejnego kryzysu migracyjnego, z którym Europa nie jest obecnie gotowa się zmierzyć. Sytuacja pozostaje skrajnie dynamiczna. Podczas gdy Arabia Saudyjska i Katar starają się za kulisami ratować resztki zeszłorocznego porozumienia o zawieszeniu broni, na granicy wciąż słychać salwy artyleryjskie. Świat z napięciem obserwuje, czy presja dyplomatyczna zdoła schłodzić nastroje w Islamabadzie i Kabulu, czy też Azja Południowa właśnie wkroczyła w fazę długotrwałej i wyniszczającej wojny granicznej.
Analiza wpływu konfliktu na bezpieczeństwo wewnętrzne w Europie
Współczesna geopolityka rzadko pozwala na luksus izolowania pożarów trawiących odległe regiony świata, a eskalacja na Linii Duranda jest tego najbardziej jaskrawym przykładem. Choć wymiana ognia artyleryjskiego i naloty dywanowe toczą się tysiące kilometrów od granic Unii Europejskiej, ich skutki zaczną być odczuwalne w Berlinie, Paryżu czy Brukseli znacznie szybciej, niż mogliby przypuszczać zwolennicy polityki „twierdzy Europa”. Konflikt między Pakistanem a Afganistanem uderza w trzy czułe punkty europejskiego bezpieczeństwa: stabilność migracyjną, kontrolę nad odradzającym się terroryzmem międzynarodowym oraz wewnętrzną spójność społeczną państw posiadających liczne diaspory z tego regionu. Najbardziej bezpośrednim i niemal natychmiastowym skutkiem otwartej wojny jest destabilizacja demograficzna. Pakistan przez dekady pełnił rolę gigantycznego zbiornika retencyjnego dla afgańskich uchodźców. Masowe deportacje, które Islamabad zainicjował jeszcze w 2024 roku, a które teraz przybrały formę brutalnej czystki w strefie przyfrontowej, wypychają setki tysięcy ludzi w próżnię. Afganistan, będący pod rządami talibów krajem na skraju katastrofy głodowej, nie jest w stanie ich przyjąć. W efekcie ta masa ludzka, pozbawiona dobytku i nadziei, nieuchronnie skieruje się na zachód, przez Iran i Turcję, w stronę szlaku bałkańskiego.
Z perspektywy służb kontrwywiadowczych w Europie, wojna pakistańsko-afgańska to przede wszystkim prezent dla Państwa Islamskiego Prowincji Chorasan (ISKP). Dotychczas talibowie, mimo swojej brutalności, byli jedyną siłą realnie zwalczającą wpływy ISKP na ziemi afgańskiej. W momencie, gdy ich elitarne jednostki zostają przesunięte do walki z regularną armią Pakistanu, kontrola nad komórkami terrorystycznymi wewnątrz Afganistanu drastycznie słabnie. Eksperci ostrzegają, że ISKP wykorzysta ten chaos do wzmocnienia swoich zdolności operacyjnych w zakresie planowania ataków zewnętrznych. Europa, a w szczególności państwa takie jak Niemcy, Wielka Brytania czy Szwecja, już w 2025 roku odnotowały wzrost liczby udaremnionych spisków inspirowanych przez siatki z regionu Chorasan. Otwarta wojna między dwoma państwami muzułmańskimi tworzy „czarną dziurę” informacyjną – zachodnie agencje wywiadowcze tracą resztki wglądu w to, co dzieje się w obozach szkoleniowych, co bezpośrednio przekłada się na zwiększone ryzyko zamachów na europejskiej ziemi.
Trzecim, często niedocenianym aspektem, jest wpływ konfliktu na bezpieczeństwo wewnętrzne poprzez pryzmat licznych i aktywnych diaspor. W samej Wielkiej Brytanii czy Norwegii społeczności pakistańskie i afgańskie są silnie zakorzenione, ale i emocjonalnie związane z krajami pochodzenia. Eskalacja przemocy, obrazy bombardowanych miast i doniesienia o zbrodniach wojennych błyskawicznie przenoszą się do mediów społecznościowych, radykalizując młode pokolenia imigrantów. Istnieje realne ryzyko, że europejskie metropolie staną się areną „wojny zastępczej” w formie gwałtownych protestów, starć między grupami etnicznymi czy ataków na placówki dyplomatyczne. Służby porządkowe w Londynie czy Oslo już teraz muszą przygotowywać się na scenariusze, w których lokalne animozje, podsycone przez propagandę z Islamabadu i Kabulu, doprowadzą do naruszenia porządku publicznego. Dodatkowo, radykalna retoryka religijna towarzysząca tej wojnie może stać się paliwem dla rodzimego ekstremizmu w Europie, trafiając na podatny grunt wśród osób czujących marginalizację. Na koniec warto wspomnieć o sferze kryminalnej. Afganistan pozostaje kluczowym dostawcą opiatów i metamfetaminy na rynki europejskie. Wojna zazwyczaj przerywa ustalone kanały przerzutowe, co paradoksalnie nie prowadzi do spadku podaży, lecz do wzrostu brutalności grup przestępczych walczących o nowe, alternatywne szlaki. Jeśli granica pakistańska zostanie całkowicie zamknięta, narkotykowy strumień może zostać przekierowany przez Azję Centralną i Rosję, co wzmocni transgraniczne syndykaty zbrojne operujące na wschodnich rubieżach Unii Europejskiej.
Podsumowując, konflikt pod Hindukuszem nie jest dla Europy jedynie egzotyczną wiadomością ze świata. To wielowymiarowe zagrożenie, które wymaga od stolic europejskich porzucenia roli biernego obserwatora na rzecz aktywnej dyplomacji kryzysowej i drastycznego wzmocnienia współpracy wywiadowczej. Bez stabilizacji na Linii Duranda, stabilność na ulicach europejskich miast może okazać się w roku 2026 niezwykle krucha.
Polski (PL) 
English (United Kingdom)